TRON (TRX) ที่อธิบายได้: ประวัติศาสตร์, USDT-TRC20, และการใช้งาน

TRON (TRX) เป็นบล็อกเชนที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อสร้างระบบการบันเทิงแบบจ่ายความบาดหนุน (pay-to-play) ระดับโลก โดยผ่านการกระจายความเป็นหลายส่วน พัฒนาโดย Justin Sun ตั้งแต่ปี 2017 TRON ได้เติบโตเป็นหนึ่งในบล็อกเชนที่มีมูลค่ามากที่สุดและได้รับการยอมรับในโลก โดยเฉพาะเนื่องจากการรองรับ USDT-TRC20 ซึ่งกลายเป็นวิธีการโอนเงินที่ได้รับความนิยมอย่างมากในภูมิภาคเอเชีย ระบบ DPoS (Delegated Proof-of-Stake) ของ TRON อนุญาตให้ผู้ถือ TRX จ่ายเสียงโหวตให้กับ validators โดยรับการส่งคืน reward เป็นหลัก แม้ว่าจะมีการวิจารณ์เกี่ยวกับการกระจายความเป็นศูนย์กลาง และขนาดของระบบ TRON ยังคงอยู่ในตำแหน่งที่เหนือกว่าในด้านความเร็วการทำรายการ ค่าธรรมเนียมต่ำ และการยอมรับของตลาด บทความนี้จะสำรวจประวัติศาสตร์ของ TRON, เทคโนโลยีพื้นฐาน, สถานะของ USDT-TRC20, และว่าทำไมมันถึงสำคัญในภูมิทัศน์ของการเงินแบบกระจาย

TRON คืออะไร และประวัติการพัฒนา

TRON (TRX) เป็นบล็อกเชนสาธารณะที่พัฒนาโดย TRON Foundation ซึ่งก่อตั้งโดย Justin Sun ในปี 2017 แรกเริ่ม TRON วางแผนที่จะเป็นแพลตฟอร์มสำหรับการกระจายเนื้อหาการบันเทิงอย่างปลอดภัยและไม่มีศูนย์กลาง โดยช่วยให้ผู้สร้างเนื้อหา (content creators) สามารถได้รับเงินจากผู้ติดตามของพวกเขาโดยตรง โดยไม่ต้องผ่านสื่อ หรือบริษัทการแจกจ่าย

ในช่วงแรก TRON เริ่มต้นเป็นเหรียญ Ethereum ERC-20 ก่อนที่จะมีการไมเกรต (migrate) ไปยังเครือข่ายหลักของตัวเองในปี 2018 การทำให้เป็นอิสระนี้เป็นจุดเปลี่ยนที่สำคัญ ซึ่งช่วยให้ TRON สามารถควบคุมเครือข่ายของตัวเองได้อย่างสมบูรณ์ และพัฒนาเทคโนโลยีของตัวเอง

ในช่วงเวลาตั้งแต่ 2018 ถึงปัจจุบัน TRON ได้ขยายขอบเขตของตนอย่างมาก จากแพลตฟอร์มการบันเทิงที่เล็กน้อย มาเป็นหนึ่งในเครือข่ายบล็อกเชนที่มีปริมาณธุรกรรมสูงที่สุด จำนวน validators กว่า 4 ล้านคน และทรัพยากรที่ล็อกไว้มากกว่า 100 พันล้านดอลลาร์ สิ่งนี้ทำให้ TRON เป็นหนึ่งในบล็อกเชนที่มีมูลค่าตลาดสูงสุด

ระบบ DPoS (Delegated Proof-of-Stake) ของ TRON

TRON ใช้กลไก consensus ที่เรียกว่า DPoS (Delegated Proof-of-Stake) ซึ่งแตกต่างจากการพิสูจน์งาน (Proof of Work) ของ Bitcoin และการพิสูจน์ส่วนแบ่ง (Proof of Stake) แบบดั้งเดิมของ Ethereum ในระบบ DPoS ผู้ถือ TRX สามารถจ่ายเสียงโหวตให้กับตัวแทน (delegates) ที่เรียกว่า Super Representatives (SR) ซึ่งจะตรวจสอบธุรกรรมแทนพวกเขา

ปัจจุบัน TRON มี Super Representatives 27 คน ผู้ถือ TRX สามารถจ่ายเสียงโหวตให้กับ Super Representatives ใดก็ได้ที่พวกเขาต้องการ และเมื่อ Super Representatives ที่ได้รับเลือกตัดสินใจผลิต (produce) บล็อกใหม่ พวกเขาจะได้รับ reward ในรูปแบบของ TRX ใหม่ ส่วนของ reward นี้จะถูกแจกจ่ายให้กับผู้ถือ TRX ที่จ่ายเสียงโหวตให้กับพวกเขา

ระบบ DPoS นี้เป็นประสิทธิภาพ และถูกออกแบบให้สามารถจัดการกับปริมาณธุรกรรมที่มากขึ้น กว่าระบบ Proof of Work หรือ Proof of Stake แบบดั้งเดิม เนื่องจากมีผู้ผลิตบล็อกเพียง 27 คน เครือข่ายสามารถตรวจสอบธุรกรรมและผลิตบล็อกได้อย่างรวดเร็ว ทำให้เวลาการยืนยันเทพ (block time) อยู่ที่ประมาณ 3 วินาที ซึ่งหมายความว่า ธุรกรรมใหม่สามารถยืนยันได้ในเวลาเพียงไม่กี่วินาที

อย่างไรก็ตาม ระบบ DPoS ของ TRON ได้รับการวิจารณ์ว่า centralized มากเกินไป เพราะมีเพียง 27 Super Representatives ที่ควบคุมการผลิตบล็อกและได้รับ rewards นี่เพียงเศษเสี้ยวของประชากร validators ทั่วทั้งเครือข่าย ผู้เสนอเชิญเสียงชื่อว่า Tron ยังไม่เป็นการกระจายความเป็นศูนย์กลางที่แท้จริงเหมือนเครือข่ายอื่น ๆ

USDT-TRC20: ความสำเร็จและการนำมาใช้งาน

ความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ที่สุดของ TRON คือการเป็นแพลตฟอร์มทีนำสตลาคอยน์ (stablecoin) USDT มาใช้งาน โดยเฉพาะ USDT-TRC20 ซึ่งเป็นเวอร์ชัน USDT ที่ทำงานบน TRON blockchain เมื่อเทียบกับ USDT บนระบบ Ethereum ซึ่งมีค่าธรรมเนียมการทำรายการสูงถึง 50-100 ดอลลาร์ ขณะนั้น USDT-TRC20 มีค่าธรรมเนียมต่ำเพียงไม่กี่เซนต์

ความแตกต่างนี้มีความสำคัญอย่างมากในตลาดอุดมการณ์ เศษประชากรหลายแสนในเอเชีย เอฟริกา และละตินอเมริกา ใช้ USDT-TRC20 สำหรับการโอนเงินระหว่างประเทศ (remittances) การซื้อขายรายย่อย และการเก็บคุณค่า (store of value) โดยหลีกเลี่ยงความเสถียรภาพของสกุลเงินท้องถิ่นที่อยู่ในเกณฑ์ต่ำ

ในปี 2023 และ 2024 ปริมาณ USDT ที่ไหลเวียนบน TRON มากกว่า 50% ของ USDT ทั้งหมดในตลาด (เนื่องจาก Tether เลือกออก USDT เพิ่มเติมบน TRON) ส่วนตัดสินใจนี้สะท้อนถึงความสำคัญของ TRON ในโครงสร้างการชำระเงินโลก

การดูดซึมที่มากมายของ USDT-TRC20 มีผลกระทบต่อภาพของ TRON ในตลาด ถึงแม้ว่า TRON เดิมทีสร้างขึ้นสำหรับการบันเทิง มันกลับกลายมาเป็นแพลตฟอร์มเดิมพัน (payment infrastructure) โลก พูดอีกนัยหนึ่ง TRON นั้นสำคัญสำหรับเงินไทยกับคนจนกว่าจะเป็นเรื่องความเคลื่อนไหว DeFi สูงลาดของโปรแกรม

อักษรศาสตร์ของ TRX และเศรษฐศาสตร์ของเหรียญ

TRX เป็น native token ของ TRON blockchain ทำหน้าที่หลายประการภายในระบบนิเวศ ประการแรก TRX ใช้ในการจ่ายค่า bandwidth หรือที่พูดกันว่า ค่า 'energy' ของเครือข่าย TRON

กลไก energy ของ TRON เป็นเอกลักษณ์เฉพาะตัว แทนที่จะเป็นการแนนเรท (auction) ของ gas ที่ขึ้นอยู่กับการโหลดของเครือข่าย TRON แบ่ง bandwidth ของบล็อก (block bandwidth) ให้กับผู้ถือ TRX ตามสัดส่วนของพวกเขา โอเวอร์โหลดทรัพยากรคมนาคมที่พวกเขาใช้ในสำหรับเหตุการณ์การทำธุรกรรม ส่วนสูญเสีย energy นี้ไหมดำกระยำไป (อย่างน้อยอับเฉพาะส่วน) ที่ Super Representatives ผู้ผลิตบล็อก

ประการที่สอง TRX ใช้ได้นอกจากนั้นเป็นหลักประกัน (collateral) สำหรับแต่ละพัฒนาและมากมายบน TRON ตัวอย่างเช่น ผู้ใช้ที่ต้องการใช้ฟีเจอร์หนึ่ง ๆ บน DApp อาจจำเป็นต้อง 'freeze' TRX ของพวกเขา เพื่อให้ได้สิทธิใช้ฟีเจอร์นั้น ซึ่งเรียกว่า 'resource delegation' หรือ 'bandwidth delegation'

เมื่อเกี่ยวกับอุปทานของ TRX มี TRX จำนวนประมาณ 100 พันล้านเหรียญทั้งหมด ส่วนใหญ่ได้ปล่อยออกมาแล้ว ทำให้มีอุปทาน TRX มากมายในตลาด ในทางตรงข้าม Bitcoin มีอุปทานสูงสุดเพียง 21 ล้านเหรียญ และ Ethereum ไม่มีขีดจำกัดปัญหาการอุปทานที่จำนวนมากนี้ไปเพิ่มการเบิกจ่าย (selling pressure) ลงบน TRX ดังนั้นการเพิ่มขึ้นของราคา TRX มักจะเกี่ยวข้องกับการเติบโตของเครือข่ายมากกว่าการจำกัด supply ตามนโยบาย

ระบบ Virtual Machine ของ TRON และ Smart Contracts

TRON มีระบบการดำเนินการ smart contracts เรียกว่า TRON Virtual Machine (TVM) ซึ่งมีลักษณะดูเหมือน Ethereum Virtual Machine (EVM) ที่สำคัญมากคือ smart contracts ที่เขียน Solidity สำหรับ Ethereum สามารถย้ายไปยัง TRON ได้โดยมีการเปลี่ยนแปลงเพียงเล็กน้อย หรือไม่มีเลย ประสิทธิภาพสูงสุดของเครือข่าย TRON ของตัวเอง (รูปแบบ low-cost transactions) ทำให้ DApps จำนวนมากที่เดิมสร้างบน Ethereum ได้ migrate ไปยัง TRON เพื่อเรียกใช้การทำงานของพวกเขาอย่างต่อเนื่องขณะลดค่าธรรมเนียมได้มาก

การใช้งาน smart contracts บน TRON มีความส่วนใหญ่บน DApps ที่เกี่ยวข้องกับการพนัน ซึ่งเรียกว่า 'gambling DApps' หรือ 'gaming DApps' (บางเพิ่มเติมเป็นการพนันที่ไม่ยุติธรรม) เนื่องจากต้นทุนธุรกรรม (transaction costs) ต่ำมาก ผู้เล่นสามารถเล่นเกมเดิมพันบนคุณค่า TRX ขนาดเล็กได้ โดยไม่กังวลเกี่ยวกับค่าธรรมเนียมการจัดการทำรายการขนาดใหญ่ ซึ่งเป็นช่องว่างตลาดที่ไม่มี Ethereum

นอกเหนือจากการพนันแล้ว TRON ยังมี DApps อื่น ๆ มากมายรวมถึง decentralized exchanges (DEXs), lending protocols, NFT marketplaces, และ games โลกเสมือน จำนวนของ DApps ทั้งหมดบน TRON อยู่ในลำดับหลายพันแอปพลิเคชัน แม้ว่ามีปริมาณที่สูงมาก แต่ปริมาณการใช้งาน (active users) มักเข้มข้นบน DApps จำนวนค่อนข้างน้อย

ข้อมูลเปรียบเทียบประสิทธิภาพ: TRON vs อื่นๆ

ตารางด้านบนแสดงให้เห็นว่า TRON แข่งเก่าในแง่ของความเร็วและต้นทุนธุรกรรม อย่างไรก็ตาม จำนวน validators ของ TRON น้อยกว่ามาก นี่คือแรกที่ TRON ได้รับการวิจารณ์ เนื่องจากความเสี่ยงของการ centralization ค่าย Solana มีความเร็วสูงสุด แต่ได้รับการวิจารณ์ว่า validators มีแนวโน้มที่จะออนไลน์เพียงชุมนุมไม่กี่คน ซึ่งนำไปสู่ปัญหาความเสถียรของเครือข่าย

จำนวน validators ของ Ethereum นั้นสูงมากท้ายท้ายจึงบ่งถึง decentralization ที่ทรงพลัง ปัจจุบัน แต่ Ethereum มี ต้นทุนธุรกรรมสูง และท้ายความเร็วเปรียบเทียบต่ำกว่า TRON มาก ทำให้ TRON นั้นตัวเลือกที่ยอดเยี่ยมสำหรับ micropayments และ high-frequency transactions

ข้อกังวล Centralization และการวิจารณ์ของ TRON

แม้ว่า TRON มีข้อดีมากมาย แต่มีข้อกังวลที่สำคัญเกี่ยวกับระดับการกระจายความเป็นศูนย์กลาง (decentralization) ของมัน ประการแรก TRON มี Super Representatives เพียง 27 คน ซึ่งทำให้เครือข่ายกระบวนการรับรอง (concentration of block production authority) บนจำนวนคนน้อยมาก

ประการที่สอง Justin Sun ซึ่งเป็นผู้ก่อตั้ง TRON นั้น ยังคงมีอิทธิพลต่อการพัฒนาของ TRON และทิศทางของแพลตฟอร์ม สิ่งนี้นำไปสู่อันตรายที่ได้รับการตอบสนองจาก Tether (บริษัทที่ออก USDT) และผู้ประกอบการอื่น ๆ ที่อำนาจส่วนกลาง (single point of control) อาจจะสามารถเปลี่ยนแปลงบล็อกเชนได้

ประการที่สาม ระบบ voting ของ TRON ตั้งคำถามความเป็นอิสระจริงของ validators ผู้ถือ TRX ที่มีสิทธิโหวตสำหรับ Super Representatives นั้นสามารถถูกอิทธิพลหรือหมุนเวียนไป (vote for) ตามความต้องการของพวกเขา ในการปฏิบัติการ ส่วนใหญ่ของข้อมูล vote นั้นมาจากพูลของเหรียญโต ๆ (large stake holders) ซึ่งรวมถึง Justin Sun และผู้บริหาร TRON Foundation เอง

อย่างไรก็ตาม มีคุณค่าทางปฏิบัติในความเสี่ยงการ centralization ของ TRON เครือข่ายเข้าใจทั้งหมด เพราะว่า Super Representatives ทั้ง 27 ได้ดำเนิน (operate) เครือข่ายมาตลอดหลายปี โดยไม่เกิดการขัดขวางใหญ่ ๆ สำหรับผู้ใช้ บางส่วนของ Super Representatives นั้นจริงเป็นธุรกิจแยกต่างหาก (independent organizations) บริษัทที่มีความสนใจสถาบันนที่แตกต่างกัน

ระบบนิเวศ DApps บน TRON

TRON ได้สนับสนุนระบบนิเวศจำนวนมากของ DApps ตั้งแต่เกมถึงการเงินแบบปลอดศูนย์กลาง (DeFi) ผลิตภัณฑ์ที่มีใช้งานมากที่สุด เหล่านี้มักจะแบ่งออกเป็นหมวดหมู่หลักสองประเภท: gambling/gaming DApps และ DeFi protocols

ในกลุ่ม Gambling/Gaming DApps เครือข่ายโดยใหญ่ยึดตัว Crash games, Dice games, Lottery games และหนังสือ games ประเภทอื่น ๆ ที่เน้นเงินเดิมพัน โครงการทั้งหมดเหล่านี้ได้อนุญาตให้ผู้เล่นเดิมพันโดยใช้ TRX หรือ stablecoins อื่น ๆ โดยไม่ต้องกังวลเกี่ยวกับค่าธรรมเนียมลงทะเบียนสูง

ในส่วน DeFi protocols ได้แก่ Justswap (decentralized exchange), Aave on TRON, และ SundaeSwap ตัวอย่างเหล่านี้นั้นเป็น copies หรือ ports ของ DeFi protocols ที่สั้นหา originals Ethereum หรือ Solana มี DApps อื่น ๆ บน TRON รวมถึง NFT marketplaces อย่าง Tronscan market และ Trontrade โดยที่ผู้ใช้สามารถซื้อขายสินทรัพย์ดิจิทัลที่สร้างขึ้นบน TRON blockchain

ตามสถิติปัจจุบัน TRON มีมากกว่า 4,000 DApps ลงทะเบียน อย่างไรก็ตาม ส่วนใหญ่ของพวกนี้ได้ใช้งานน้อยมากหรืออาจเป็นโครงการที่ถูกละทิ้ง (abandoned) จำนวน DApps ที่มีการใช้งานจริง (actively used) บน TRON อยู่ในลำดับหลายสิบถึงไม่กี่ร้อยแอป โดยเน้นที่การเดิมพัน DeFi และการถือครองสินทรัพย์ดิจิทัล

TRON เทียบเคียงกับ Ethereum และเครือข่ายอื่นๆ

TRON และ Ethereum นั้นแตกต่างกันในหลายด้านสำคัญ แม้ว่าพวกเขามีความเหมือนกันในเรื่อง support ของ smart contracts ที่มีรูปแบบ Turing-complete

ประการแรก Consensus ของพวกเขาแตกต่างกัน Ethereum ใช้ Proof-of-Stake หลังจาก Merge ที่เกิดขึ้นในปี 2022 ส่วน TRON ใช้ DPoS ตั้งแต่เริ่มต้น DPoS นั้นมีประสิทธิภาพสูงกว่า แต่เน้นการกระจายความเป็นศูนย์กลางน้อยลงเพราะมีจำนวน validators ที่น้อยกว่า

ประการที่สอง ความเร็วและค่าธรรมเนียนนั้นแตกต่างกันอย่างมาก TRON ประมวลผล 2,000+ transactions per second โดยเฉลี่ยค่าธรรมเนียนต่ำเพียงเศษหลักกว่า $0.001 ขณะนั้น Ethereum ประมวลผล 15-30 transactions per second และค่าธรรมเนียนเฉลี่ยอยู่ที่ $5-200+ ในช่วงความแออัด

ประการที่สาม Ethereum มี validators ที่มากขึ้น (500,000+) ทำให้ decentralization นั้นดีกว่าทีเห็นได้ว่า ส่วน TRON มี Super Representatives เพียง 27 คน ทำให้ centralization มากขึ้น

ประการที่สี่ Ethereum ยังคงแพลตฟอร์มเลือกสำหรับ DeFi ขนาดใหญ่ USDC, DAI, และ stablecoins อื่น ๆ อยู่ส่วนใหญ่บน Ethereum ทำให้มีความสามารถในการบูรณาการ (interoperability) ดีกว่า ส่วน TRON ได้กลายเป็นแพลตฟอร์มเลือกสำหรับการชำระเงิน (payment infrastructure) ในชุมชนอุบัติใจบางส่วน เนื่องจาก USDT-TRC20 ได้รับการยอมรับกว้างขวาง

สรุปแล้ว TRON นั้นแพลตฟอร์มที่เหมาะสมสำหรับ transactions ความเร็วสูงและค่าธรรมเนียมต่ำ ขณะที่ Ethereum นั้นแพลตฟอร์มเลือกสำหรับ DeFi ที่ซับซ้อน (complex DeFi) และ institutional adoption

อนาคตของ TRON และโครงการพัฒนา

TRON Foundation ได้วางแผนการพัฒนาไว้มากมายสำหรับอนาคต โดยเน้นการปรับปรุง scalability, security, และ interoperability

ประการแรก TRON กำลังพัฒนาการอัปเกรด energy model เพื่อให้การใช้ bandwidth ของเครือข่ายนั้นยืดหยุ่นกว่า และเป็นธรรมชาติมากขึ้น สิ่งนี้จะช่วยให้ micropayments นั้นเป็นไปได้ง่ายกว่าและเหมาะสมเพื่อมนตราการใช้งาน mass-market adoption ในประเทศขยาย

ประการที่สอง TRON กำลังพัฒนา Layer 2 solutions เช่น Polygon-like solutions เพื่อให้เครือข่าย TRON นั้นดำเนินการได้อย่างประสิทธิภาพเพิ่มเติม ผ่านทาง sidechains หรือ rollups ที่เชื่อมต่อกับ TRON mainnet

ประการที่สาม TRON กำลังสร้างความ compatibility กับเครือข่ายอื่น ๆ ผ่าน cross-chain bridges เพื่อให้ assets นั้นย้ายไปมาระหว่าง TRON และ blockchains อื่น ๆ ได้อย่างราบรื่น นี้จะมีประสิทธิภาพในการเปิดเครือข่าย TRON ให้กับสภาพแวดล้อม blockchain ที่กว้างขึ้น

ประการที่สี่ TRON Foundation กำลังพยายามที่จะเพิ่มความปลอดภัย ของ smart contracts ผ่านการตรวจสอบรหัส (code audits) และพัฒนาเครื่องมือเพื่อให้ developers ได้สร้าง secure applications ที่เน้นการป้องกัน smart contract bugs

อนาคตของ TRON ขึ้นอยู่กับความสามารถของ Foundation ในการเลิกใจตาม use cases ชุมชน และการปรับปรุงประสิทธิภาพของเครือข่าย ด้วยการโฟกัสไปที่ payment infrastructure และ gaming/gambling DApps แทนที่จะเป็น DeFi ที่ซับซ้อน TRON นั้นแพลตฟอร์มที่แตกต่างและมี niche ของมันเอง

คำถามที่พบบ่อย

สรุป

TRON ได้พิสูจน์ตัวเองว่าเป็นไม่เพียงแต่ blockchain ที่มีเทคโนโลยีที่สำคัญ แต่ยังเป็นส่วนของโครงสร้างการชำระเงินโลกที่จำเป็น แม้ว่า TRON มีปัญหาเกี่ยวกับการกระจายความเป็นศูนย์กลาง และการพึ่งพาการพนัน DApps แต่ประโยชน์ในทางปฏิบัติของมันสำหรับ micropayments และ high-frequency transfers ได้ทำให้มันเป็นสิ่งที่ไม่สามารถแทนที่ได้ในเอเชีย อาฟริกา และละตินอเมริกา การเลือก TRON ต้องเป็นการพิจารณาอย่างระมัดระวังในการรับ centralization risk เพื่อแลกกับความเร็วและค่าธรรมเนียมต่ำ สำหรับผู้ที่จำเป็นต้องนำเงินทั่วโลกอย่างรวดเร็วและถูกราคา TRON ยังคงเป็นตัวเลือกที่ดีที่สุด

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ถือเป็นคำแนะนำทางการเงิน